Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 163




                                               

Анеуплоидија

Анеуплоидијата претставува мутација во бројот на хромозомите, при што доаѓа до појава на абнормален број на хромозоми во кариотипот на единката. Ваквиот вид на промени, кога има поголем или помал број на хромзоми, се едни од најчестите генетски н ...

                                               

Ген

Генот претставува основна наследна единица, изградена од определен број на нуклеотидни парови. Генот има строго определено место на хромозомот. Сите гени во клетките на живите организми се изградени од одделни делови на ДНК молекулата. Тие се раз ...

                                               

Генетски истражувања на Бугарите

По развојот на популационата генетика во 21. век, почнуваат истражувања за бугарскиот ДНК-профил. Меѓу праисториските настани наведени во набљудуваните халпогрупи, најголем е придонесот на земјоделците од неолитот. Бугарскиот генетски фонд носи и ...

                                               

Генетски код

Генетскиот код или генетско упатство - група правила со кои информацијата закодирана во генетскиот материјал се транслира во белковинии од страна на живите клетки. Тој е универзален, присутен е во клетките на сите видови живи организми, па дури и ...

                                               

Геном

Геном е поим со кој се означува целосниот збир на наследна информација кај еден организам. Кај оние организми чии тела се изградени од клетки, наследната информација постои како ДНК. Бидејќи постојат две големи групи на организми - прокариоти и е ...

                                               

Генотип

Генотип е збир на сите гени на еден организам, со наследните упатства за формирање на неговите органи и функции и на нивните особини. Поимите фенотип и генотип во науката ги вовел данскиот ботаничар Вилхелм Јохансен. Сите формирани својства на ед ...

                                               

Информациона РНК

Информационата РНК опфаќа голема фамилија на РНК молекули кои служат за пренос на генетски информации од ДНК до рибозомот, каде тие ја специфицираат аминокиселинската секвенца на белковините кои се синтетизираат и кои се продукт на генската експр ...

                                               

Историја на генетиката

Предмет на проучување на генетиката се општите закономерности на наследувањето и менливоста на особините кај живите организми. Зборот генетика за првпат се применува од страна на англискиот научник Вилијам Бејтсон во писмо до Адам Седвик од 18 ап ...

                                               

Кариотип

Под кариотип се подразбира карактеристичната хромозомска гарнитура кај еден еукариотски организам. Подготовката и проучувањето на кариотиповите е поле на цитогенетиката. Основниот број на хромозомите во телесните соматски клетки на една единка ил ...

                                               

Клинефелтеров синдром

Клинефелтеровиот синдром настанува со појавување на грешка при разделувањето на половите хромозоми за време на мејозата. Наместо типичната машка шема XY клетките содржат XXY комбинација што значи дека има вишок на еден X хромозом.

                                               

Локус (генетика)

Локус е специфичната местоположба на даден ген или ДНК-низа во хромозомот. Варијанта на ДНК-низата на даден локус се нарекува алел. Подредената листа со локуси за одреден геном се нарекува генетска карта. Генетско картирање е процесот на одредува ...

                                               

Менделови закони

Менделовите закони научно опишуваат како наследните белези се предаваат од родителските организми на нивното потомство. Овие закони лежат во основата на генетиката. Теоретската рамка е изведена од работата на Грегор Мендел, објавена во 1865 и 186 ...

                                               

Митохондриска ДНК

Митохондриската ДНК е ДНК сместена во органелите наречени митохондрии. Митохондриската ДНК се наследува од мајката и тоа без измени, што нуди можност да се следат предците од страна на мајката до далечното минато. Со такви анализи на пример е утв ...

                                               

Мозаицизам

Мозаицизам - состојба при која организмот поседува клетки со различен генотип. Генерално, секоја соматска клетка во еден организам поседува иста ДНК, односно ист генотип. Понекогаш група на клетки, клеточни линии, ткива и органи поседуваат клетки ...

                                               

Монсанто

Монсанто е меѓународно претпријатие, кое во минатото се занимавала со производство на хемиско оружје, чијашто сегашна основна дејност му е биотехнологијата. Монсанто е најголем произведувач на хербицидот глифосат, познат како "Раундап" англиски: ...

                                               

Мутација

Во генетиката, поимот мутација се однесува на трајна промена во ДНК секвенците од кои се состои генот. Опсегот на мутациите е варијабилен; може да мутира или само една азотна база или цел хромозомски сегмент. Генските мутации можат да бидат насле ...

                                               

Наследување

Наследување е една од основните особини на живите суштества да во текот на онтогенезата добиваат склоп на важни анатомски и функционални својства од својот вид. Тоа се оние карактеристики кои се пренесуваат по законите на генетиката, иако на насл ...

                                               

Нуклеотидна низа

Нуклеотидна низа или ДНК-низа - редоследот на нуклеотидите кои формираат алели во рамките на ДНК или РНК молекулите. По договор, низите на нуклеинските киселини почнуваат од 5 крајот на веригата, а завршуваат со 3 крајот. Бидејќи нуклеинските кис ...

                                               

Полиплоидија

Полиплоидијата претставува промена во плоидноста на една или повеќе клетки, при што се додаваат еден или повеќе хромозоми на диплоидниот пар од хомологни хромозоми. Еукариотските хромозоми доаѓаат во парови. Телесните соматски клетки обично имаат ...

                                               

Полов хромозом

Одредувањето на полот кај двополните организми се одредува на различни начини. Во многу случаи, одредувањето на полот на единката е генетско, при што машките и женските единки поседуваат различни алели, па дури и различни гени кои ја одредуваат н ...

                                               

Популациона генетика

Популационата генетика е дел од генетиката чиј предмет на проучување се распространувањето на алелните фреквенции во дадена популација и нивната промена под дејството на главните еволуциски сили: природна селекција, генетски дрифт, мутација и про ...

                                               

Тарнеров синдром

Тарнеровиот синдром настанува како резултат на бројчените аберации на хромозомите, монозомија X хромозомот кај жените. Жените со овој синдром имаат само еден X хромозом и кариотип 45, ХО. Причината за оваа болест може да биде и образувањето изохр ...

                                               

Транспозон

Транспозон е ДНК секвенца која може да ја промени својата позиција во рамките на геномот. Транспозоните понекогаш можат да создадат нови мутации или да го променат генетскиот идентитет на клетката и големината на нејзиниот геном. Транспозицијата ...

                                               

Харди-Вајнбергова рамнотежа

Харди-Вајнберговата рамнотежа или Харди-Вајнберговиот закон е важен постулат во еволуцијата и популационата генетика кој вели дека фреквенцијата на гените во една изолирана популација е постојана низ поколенијата. Харди-Вајнберговиот закон ни ово ...

                                               

Центромер

Центромерот или примарното стеснување е специјализиран регион на хромозомот кој игра клучна улога во осигурувањето на правилното движење на дуплицираните хромозоми кон ќеркините клетки за време на митозата. Клеточната ДНК се реплицира за време на ...

                                               

Чиста линија

Во генетиката, чиста линија подразбира група на организми кои имаат одредени белези кои во потполност се предаваат на потомството како резултат на генетската еднородност на родителите. Во случај на ген кој поседува по неколку различни алели во по ...

                                               

Адаптација (биологија)

Биолошката адаптација претставува прилагодување на организмот на надворешните услови при процесот на еволуција, што вклучува промени во морфофизиолошките одлики и однесувањето. Адаптацијата може да го осигура преживувањето во одредено станиште, о ...

                                               

Аналогија (биологија)

Аналогиите се анатомски или генски карактеристики кои ја имаат истата форма или функција кај различни видови кои немаат заеднички предок. На пример, крилата на птицата и пеперутката се аналогни структури бидејќи тие се слични по форма и функција. ...

                                               

Вид (биологија)

Биолошкиот вид е систематска единица, група од единки со заеднички морфофизиолошки, биохемиски и карактеристики во однесувањето, кои се способни за заемно вкрстување, со што даваат плодно потомство, закономерно распространето во пределите на еден ...

                                               

Видообразба

Видообразба, видообразување или специјација - поим во еволутивната биологија претставува процес на настанување на нови биолошки видови. Притоа, генетската несовпадливост на новообразуваните видови, односно неможноста да произведуваат плодно или н ...

                                               

Генетска варијација

Генетска варијација или генетска разновидност е поим од популационата генетика и еволуцијата; претставена е со разликите во ДНК-низите во рамките на една популација. Варијацијата настанува по пат на мутации и може понатаму да се мултиплицира со р ...

                                               

Докази за еволуцијата

Доказите за еволуцијата го потврдуваат потеклото на сите живи суштества на Земјата од еден заеднички предок. Благодарение на овие докази, еволуционизмот добил признание во научната јавност, а водечки начин на претставување на процесите на специја ...

                                               

Еволуционизам

Еволуционизам - систем од идеи и концепти во биологијата кои го разјаснуваат историскиот прогресивен развиток на земјината биосфера, на нејзините составни делови - екосистеми, како и на поедините таксони и видови, што може да се смета како дел од ...

                                               

Ендосимбиотска теорија

Ендосимбиотската теорија го објаснува потеклото на митохондриите и хлоропластите како органели на еукариотската клетка. Според оваа теорија, овие органели претставувале засебни прокариотски организми кои биле инкорпорирани во рамките примарните е ...

                                               

Изолација (еволуција)

Во генетиката на популацијата, изолација означува неможност или потешкотија за слободно вкрстување меѓу единките од еден биолошки вид. Изолацијата се јавува како основен еволуциски фактор кој дејствува на ниво на микроеволуција и доведува до спец ...

                                               

Конвергентна еволуција

Конвергентна еволуција е онаа еволуција при која несродните видови стануваат сè послични поради приспособувањето кон иста животна средина. Конвергентната еволуција обично претставува развиток на слична анатомска карактеристика кај различни видови ...

                                               

Менливост (биологија)

Во биологијата, менливоста е еден од најважните фактори на еволуцијата, што се јавува како причина за големата разнообразност во живата природа. Кај живите организми разликуваме ненаследна или фенотипска менливост и наследна или генотипска менлив ...

                                               

Микроеволуција

Микроеволуцијата го означува распространувањето на мали измени во фреквенцијата на алелите во една популација во текот на неколку генерации, односно тоа се еволуциските промени на внатревидово ниво. Ваквите измени се случуваат поради следните про ...

                                               

Негативна селекција

При природна селекција, негативна селекција или прочистувачка селекција е селективно отстранување на штетните алели. Може да доведе до стабилизациска селекција преку прочистување на штетни генетски полиморфизми предизвикани од случајни мутации. М ...

                                               

Неутрална теорија за молекуларната еволуција

Неутралната теорија за молекуларната еволуција е теорија која вели дека најголемиот број на мутации на молекуларно ниво имаат неутрален карактер во однос на природната селекција. Како последица на ова, голем дел од внатревидовата менливост или ва ...

                                               

Паралелна еволуција

Паралелизам или паралелна еволуција е сличен еволутивен развиток кај различни видови кој се јавува по дивергенција од некој заеднички предок кој не ги поседувал карактеристиките на своите потомци, но имал иницијална анатомска карактеристика која ...

                                               

Полова селекција

Полова селекција е интраспецифичен тип на селекција која го објаснува еволутивното потекло на полово диморфните сигнални структури. Чарлс Дарвин ја постулирал половата селекција како еден од трите типа на селекција во теоријата на еволуција.

                                               

Преадаптација

Преадаптацијата е својство или приспособување на организмот што има потенцијална адаптивна вредност. Теоријата на преадаптација ни овозможува да го опишеме механизмот на промена на функцијата на органите во процесот на еволуција и да се разреши п ...

                                               

Природна селекција

Природната селекција претставува фактор кој елиминира одредени генотипови и на тој начин ја нарушува генетичката рамнотежа во популацијата. Генетички, природната селекција означува намалување или зголемување на генетипови во популацијата. Селекци ...

                                               

Систематика

Систематиката е биолошка наука чијшто предмет на проучување е разнообразието и класификацијата на организмите. Целта на систематиката е детерминација на филогенијата. Систематичарите наидуваат на големи тешкотии при нивната работа, поради обемнос ...

                                               

Филогенетско дрво

Филогенетското дрво е дрво кое ги одразува еволуционите поврзаности меѓу различните видови или други ентитети кои имаат заеднички предок. Врвовите на филогенетското дрво се делат на три класи: листови, јазли и максимум еден корен. Листовите се кр ...

                                               

Хомологија (биологија)

Хомологиите се анатомски или генски карактеристики на различни организми кои имаат сличен изглед или функција бидејќи се наследени од заеднички предок кој исто така ги поседувал. На пример, предните екстремитети на волкот, крилата на птицата и чо ...

                                               

Биосигурност

Биосигурноста ги заштитува економијата, природната околина и здравјето на луѓето од штетници и болести. Таа вклучува обиди да се спрече доаѓање на нови штетници и болести и да се помага контролирањето на епидемиите кога тие ќе се појават.

                                               

Биотоп

Биотоп е единица на животниот простор во кој главно владеат воедначени услови за живот. Всушност, во заедницата, биоценозата што населува еден биотоп на пример, бара, на разни делови на Земјата, може да се најдат различни видови, но заедницата во ...

                                               

Екологија

Екологијата е научна дисциплина која ги изучува заемните односи на живите организми и нивната интеракција со животната средина. Темите на интерес на еколозите вклучуваат изучување на составот, поделбата, количината, бројот, состојбите на промена ...