Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 211




                                               

Башибозук

Башибозук - вид нередовна војска во Отоманското Царство, како и за одделен војник од тие војски. Во превод означува "повредена глава", "без глава", "без водач", коешто го потцртува недостигот на подчинение и целосната неорганизираност. Биле регру ...

                                               

Бег

Бег - турска воена титула со ранг на полковник. Беговите во Отоманското Царство претставувале водачи односно управители на определен регион, провинција или вилает со кои владееле. Неговите територии се нарекувале бејлик или беговина кое одговара ...

                                               

Безистен

Безистeн – пазар под покрив, покриена чаршија. Во исламската архитектура биле јавни градби, некој вид стоковни куќи, покриени чаршии во кои биле сместени занаетчиски и трговски дуќани. На Балканот, безистените ги донеле Турците. Биле градени во п ...

                                               

Боза

Бозата - освежителен практично безалкохолен пијалак кој се добива со ферментација на брашно од пченица или просо, шеќер и квасец. Овој пијалак може да се најде во повеќето македонски слаткарници, и постана традиционален македонски пијалак. Луѓето ...

                                               

Боздоган

Боздоган, топуз или топузина, е рачно ударно и фрлачко ладно оружје.Се развил од окована палка, па може да се смета за подобрен стап. Боздоган може да биде направен од цврсто дрво со метално појачување, иако постојат и боздогани направени од мета ...

                                               

Боја

Боја - видна восприемателна способност на луѓето спрема категориите наречени црвено, жолто, сино и други. Бојата е резултат на интеракцијата на светлинскиот спектар со светлоприемници во окото. Категориите на боите и физичките спецификации на бој ...

                                               

Бубрег

Бубрегот е парен орган кај рбетниците кој врши излачување на непотребните материи од крвта, со што одржува постојана рамнотежа во организмот. Најопшто, секој бубрег се состои од маса на целомски каналчиња кои се отвораат во големо каналче.

                                               

Бунгур

Бунгур – дробена пченица или јадење од истата. Бунгурот се разликува од булгурот кај покрај дробењето на пченицата, се врши и подварување. Бунгурот се добива со мелење на пченица во посебни рачни мелници. Една таква мелница е изложена во Најмалио ...

                                               

Вакаф

Вакаф – задолжбина основана според прописите на шеријатското право. Може да се основа во побожни, просветни или хуманитарни цели. Основачот сам ја одредува во задолжбинското писмо целта на својот вакаф како и управникот. Правото на управување, ос ...

                                               

Вилает

Вилает е турски збор, административна територијална единица што зафаќа повеќе општини. Управителот на вилаетот се викал валија и имал ранг на паша, што е еднакво на генерал во војската. Вилаетите биле воспоставени во 1864 година со танзиматските ...

                                               

Гајда

Македонската гајда може да биде двогласна или тригласна што се определува во зависност од бројот на бордунските елементи. Во Македонија најзастапени се двогласните гајди, а во одредени делови на Македонија се среќаваат и тригласни гајди. Најмногу ...

                                               

Дефтер

Дефтер – катастарски порески попис кој го водело Османлиското Царство скоро од самиот негов настанок. Дефтерите содржеле податоци за селата, домаќинствата и бројот на членови, како и за етничките групи на просторот на царството. Сите официјални к ...

                                               

Долап

Долапот е вграден орман, шкаф за сместување облека, садови и други предмети. Долапот е составен дел на ентериерот во народната македонска куќа, кој се потпира на ѕид од страна или е вграден во ѕидот. Изграден е од дрвена конструкција, со геометри ...

                                               

Ѓомлезе

Ѓомлезе, ѓомлезец, тури-потпечи или кашаник - македонско традиционално јадење, симбол на кулинарството во Охрид и Струга. Зборот ѓомлезе потекнува од турскиот збор gözleme, што значи обланда. Традиционално ѓомлезето се подготвува само од брашно, ...

                                               

Ѓон

Ѓон – долен дел од чевелот обично изработен од кожа, гума и сл. Служи да го заштити стапалото од студ, топлина, нерамни површини, остри предмети и влијание на подлогата. Постојата различни видови ѓонови: синтетички ѓон – свитлив, лесен за одржува ...

                                               

Зеамет

Зеамет – особен вид на земјишен имот во Османлиското Царство со годишен приход од 20 000 до 100 000 акчиња. Зеаметите биле определени не толку според површината на земјата, колку по годишниот приход од неа. Зеаметите се делеле од фондот на државн ...

                                               

Зумбул

Зумбул е род од монокотиледони со скриено семе од истоимената фамилија Hyacinthaceae, како и еден вид од тој род, која природно расте во пределите на југозападна Азија, од Мала Азија, преку Сирија, Либан, Израел и Ирак до Иран. Постои слична попу ...

                                               

Зурла (македонска)

"Моме стое" на зурла во изведба на мајстор Махмут Музафер Зурлата е македонски народен дувачки инструмент направен од оревово или сливово дрво. Зурлите, исто така, се користат во народната музика од земјите во регионот, особено Ерменија, Бугарија ...

                                               

Инает

Инает, инаетлук, инаетење и други варијанти, е однесување на поединец или група коешто е штетно за поединци или групи но и понатаму се извршува да би се некому нешто докажало или покажало, иако тоа не мора да биде обврзно. Суштината на инаетот е ...

                                               

Јаничар

Јаничар бил припадник на турската пешадиска единица во својство на телохранител на султанот. Во почетокот јаничарите биле опремени со лакови, но по 1440 година започнале да ракуваат со сабји и ножеви. Турскиот јатаган станал симбол на самиот корпус.

                                               

Јатаган

Јатаган – вид долг, тенок, малку закривен ориентален меч, карактеристичен за османлиската војска. Во Османлиското Царство бил користен од средината на 16 век до крајот на 19 век. Името го добил по градот Јатаган во југозападна Турција каде почнал ...

                                               

Јогурт

Јогурт се создава преку природен процес ферментација на млекото со помош на бактерии. Со делувањето на бактерите доаѓа од ферментација при што млечниот шеќер преминува во млечна киселина. Овој процес се користи при индустриско добивање на јогурт.

                                               

Јоргован

Јоргован е род од околу 20 видови цветови кои припаѓаат на фамилијата маслинки. Јоргованот е распространет во југоисточна Европа и Мала Азија. Цвета од април до мај.

                                               

Казанџија

Казанџија – занаетчија што изработува казани, бакарни садови и други предмети од бакар. Садовите во кои се наоѓала храна се калаисувале заради тоа што оксидот на бакарот е отровен. Казанџискиот занает на Балканот и во Македонија постои повеќе од ...

                                               

Кајгана

Кајгана – јадење од јајца мешани или матени во тава додека полека се загреваат, вообичаено со сол, масло, а понекогаш и со други додатоци. Јајцата често се користат во секојдневната исхрана заради нивниот вкус, но и заради тоа што можат лесно и б ...

                                               

Калај

Калај - хемиски елемент со симболот Sn од латински: stannum и атомски број 50. Тоа е слаб метал во групата 14 од периодичната табела на елементи. Се добива главно од минералниот каситерит, кој содржи станичен оксид, SnO 2. Калајот покажува хемиск ...

                                               

Калемегдан

Калемегдан е парк - тврдина, и урбана, но ненаселена населба на Белград, главниот град на Србија. Се наоѓа во белградската општина Стари Град, на десниот брег на Сава, на местото каде оваа река се влева во Дунав. Основните ѕидини гледаат кон Зему ...

                                               

Кантар

Кантар – вага со подвижен тег со носивост од 10 или 20 килограми, која при вагањето се држи в рака. Се состои од лост со нееднакви краци, со сад и/или кука за товар обесени на едната страна и тег кој може да се поместува по врежана скала на друга ...

                                               

Капама

Капама – вид вариво, обично од јагнешко месо, со зеленчук и зачини. Ова е традиционално пролетно јадење најчесто се подготвува за велигденските празници. Вообичаено се подготвува со спанаќ и ориз, но можни се и други варијанти, на пример со лозов ...

                                               

Качамак

Качамак, бакрдан или бакрданик е вид на традиционално јадење кое воглавно се прави од пченкарно брашно. Ова јадење спаѓа во традиционалните јадења во Македонија, Србија, Црна Гора, Босна и Херцеговина, Бугарија, и Турција. Во качамакот може да се ...

                                               

Кревет

Кревет, постела или легло – дел од мебелот што служи за спиење. Облиците и големините на креветите се многу различни. Првобитните кревети биле само куп слама или некој друг природен материјал. Битна промена била изработката на цврсти конструкции ...

                                               

Мајмун

За други значења на овој поим, видете Мајмун појаснување. Мајмун - назив за неколку различни животински видови од редот примати, кој спаѓа во класата на цицачи. Тоа не е систематски поим. Редот на приматите може да се подели во две групи: во прва ...

                                               

Милет (Отоманско Царство)

Милетот претставувал општествена форма на социјална поделба по религиозен карактер во империјата. На чело на милетот стоел верски водач, наречен милет баша, кој се грижел за верските прашања и за моралот на членовите на милетот. Секој милет ги ос ...

                                               

Минаре

Минаре претставува вид на кула во исламската архитектура која се наоѓа околу џамијата. Една од главните му функции е местото од каде мујезинот ги повикува верниците на молитва. Честопати минарето во исламот се нарекува "врата помеѓу небото и земј ...

                                               

Мусандра

Мусандра – голем ѕиден плакар со прегради, украсен со резба; обично за чување постелнина. Мусандрата се поставува во линија со еден од внатрешните ѕидови до влезната врата на просторијата и е составена од неколку долапи и украсни полици. Заради ф ...

                                               

Муфтија

Муфтија – претставник на верската власт и правосуден толкувач на шеријатот, исламскиот закон, признат заради својата честитост, верското и правното знаење. Муфтијата може да изрече фатва кога треба да се реши некој непознат правен проблем. Познат ...

                                               

Нане

Нането е род со околу 25 вида на цветни растенија во семејството Lamiaceae. Видовите од родот Mentha имаат субкосмополитско распространување низ Европа, Африка и Азија, Австралија и Северна Америка. Постојат и одреден број на хибридни видови. Раз ...

                                               

Низам

Низам претставува серија од политички и воени реформи кои биле спроведени од страна на султан Селим III. Овие реформи предвидувале регрутација на армија, нови даноци, законски прописи и строго административна централизација на земјата. Овој терми ...

                                               

Памук

Памукот е најважна индустриска култура за добивање предиво и ткаенини. Тој најдобро успева во суптропските предели каде што има плодни почви и доволно топлина. За време на вегетацијата тој треба да се наводнува, за бербата е потребен сушен период ...

                                               

Пастрма

Пастрма – овчо или козјо солено и сушено месо. Денес пастрмата главно се користи за подготовка на познатите пастрмалии и поретко како додаток на течно гравче или печена на жар. Пастрмата се користи за подготовка на уште еден специјалитет својстве ...

                                               

Перваз

Перваз е класичен архитектонски елемент, надградба од ѕидни украси и појаси кој лежи хоризонтално над столбовите, врз нивните капители. Первазот се дели на архитрав, потпорниот член кој оди од столб до столб или ѕид, делот веднаш над столбот; фри ...

                                               

Пилав

Пилав - јадење од варен ориз, прелиен со врело масло. Името потекнува од турскиот назив Pilav, кој пак е позајмен од староперсиското پلو, што се изговара палау, односно од иранското polów.

                                               

Раванија

Раванија, е традиционален десерт односно слатка торта од Блискиот Исток. Изработена е од варен гриз или фарфина, натопени во едноставен сируп од кокос е исто така популарна можност да се додаде во оваа тесто. Портокалова вода со вода или розова в ...

                                               

Ракија

Ракија, сло. žganje, свк. pálenka) - жесток алкохолен пијалак популарен на Балканот. Се прави речиси исклучиво од овошје, но постојат и ракии кои се прават и од мед или од ореви. Во индустриското производство вообичаено е процентот на алкохол да ...

                                               

Ренде

Ренде – готварска направа за стружење продукти. Со рендето храната се ситни, но не се меле и не се цеди како што е случајот кај блендерот или мултипрактикот. Рендето го измислил Франсоа Булје во шеснаесеттиот век. Освен обичното кујнско ренде пос ...

                                               

Самар

За други значења, види Самар појаснување. Самар е направа која се прицврстува врз коњ, магаре, мазга или неко друго влечно животно за да може да носи тежок товар како стока, багаж, огревно дрво, мали топови и други нешта. Најдобро е самарот да се ...

                                               

Сапун

Сапун - алкална сол на вишите масни киселини, што главно се користи за перење, миење, капење, како и за чистење, но исто така сапунот е важна компонента на средствата за подмачкување. Може да се најде во тврда агрегатна состојба или во состојба н ...

                                               

Сарај (турцизам)

Сарај - резиденција на султанот или раскошна куќа на турски големец. На почетокот зборот се користел за секоја поголема градба. Во Отоманското Царство сараи биле палатите на владарите и великодостојниците, царски, везирски или пашини дворови. Рез ...

                                               

Сарма

Сармата е едно од најпознатите македонски традиционални јадења. Може да се подготви со зелка пресна или кисела, со лозов лист или листови од штавеј. Зборот Сарма има потекло од турскиот јазик и означува "да се свитка".

                                               

Седеф

Седеф – внатрешен слој на раковината на некои мекотели: школки, полжави и некои главоноти. Заради седефот најбарани се школките од родовите Meleagrina, Pinna, Malleus, Margaritana.