Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 327




                                               

Водород

Водород - наjлесниот хемиски елемент во периодниот систем. Карактеристичен е по тоа што во неговото атомско јадро нема неутрони. Водородот е најраспостранет елемент во вселената. Тој го создава најголемиот дел од материјата на ѕвездите. На Земјат ...

                                               

Дисахарид

Дисахарид е олигосахарид, односно јаглехидрат изграден од две моносахаридни единици. Најважните дисахариди се состојат од две хексози и нивната заедничка формула е C 12 H 22 O 11, молекулската тежина им е 342, 2, а процентниот состав на одделните ...

                                               

Епоксид

Епоксид е цикличен етер со само три атоми од прстенот. Овој прстен е приближно рамностран триаголник, односно неговите агли на врските се околу 60°, што го прави доста спрегнат. Спрегнатиот прстен ги прави епоксидите пореактивни отколку другите е ...

                                               

Ерленмаер

Ерленмаерот е широко употребуван лабораториски прибор кој има рамно дно, конусно тело и цилиндричен врат. Наречен е според германскиот хемичар Емил Ерленмаер, кој го создал во 1861 година. Заради специфичниот облик, хемичарите во лабораториите по ...

                                               

Кадмиум

Кадмиум - хемиски елемент со симбол Cd и атомски број 48. Овој мек сино-бел метал е хемиски сличен на два други стабилни метали во групата 12, цинк и жива. Како цинк, во повеќето од неговите соединенија, како и цинкот, покажува оксидациска состој ...

                                               

Калиум

Калиум - хемиски елемент во периодниот систем. Негов симбол е К, а неговиот атомски број е 19. Калиумот е мек сребренобел алкален метал кој е сврзан со други елементи во морската вода и е застапен во многу минерали. Овој елемент оксидира брзо во ...

                                               

Калциум

Калциум - хемиски елемент во периодниот систем со симбол Ca и атомски број 20. Откриен е од Хамфри Дејви во 1808 година. Калциумот е мек, сив земноалкален метал кој се користи како редукционен агент во екстракцијата на ториумот, циркониумот и ура ...

                                               

Катализатор

Катализатор е секоја супстанција во хемијата која ги забрзува хемиските реакции, без притоа нејзиното количество при реакцијата да се измени. Хемиските реакции во кој учествува одреден катализатор се наречени реакции на катализа. Во случаи на хом ...

                                               

Корозија

Корозија или рѓосување е физичко-хемиски процес на оксидација на железо. Под нормални услови, се врши под влијание на кислород, водена пареа и јаглерод диоксид. За разлика од железото, некои метали како алуминиум, калај, се обложени со компактен ...

                                               

Моларна маса

Моларна маса претставува масата која ја поседува еден мол од дадена супстанца. Моларната маса на дадена супстанца е бројно еднаква со релативната молекулска маса на супстанцата односно со релативната атомска маса на елементот. Така, еден мол водо ...

                                               

Молекуларна маса

Молекуларната маса, позната од порано и како молекуларна тежина, се дефинира како збир од атомските маси на сите атоми во една молекула. Се разликуваат релативна молекуларна маса и апсолутна молекуларна маса. Моларната маса, меѓутоа, е збир од си ...

                                               

Неорганска хемија

Неорганска хемија е гранка на хемијата која се занимава со изучување на својствата на неорганските соединенија. Ова поле ги покрива соединенијата на сите елементи од периодниот систем освен, големиот број на органски соединенија, кои се пак предм ...

                                               

Оганесон

Оганесон - супертежок хемиски елемент со атомски број 118. Првпат е добиен по вештачки пат во 2002 г. од мешана руско-американска екипа Обединетиот институт за нуклеарни истражувања во Дубна, Русија. Во декември 2015 г. е признаен за еден од чети ...

                                               

Олово

Олово - метал кој го има симболот Pb. Оловото има голема густина и затоа спаѓа во т.н. тешки метали. Тоа е мек метал и може да се извлекува во жици. Оловото и неговите соединенија се силни отрови и опасни загадувачи на средината. Има ниски темпер ...

                                               

Пластични маси

Пластичните маси се значајни производи на хемиската индустрија, а се добиваат од нафта, јаглен, шеќерна трска, кафе, соја и од други суровини. Во природата ги нема готови. Претворањето на пластични маси во готови производи се врши преку лиење, ва ...

                                               

Радиум

Радиум - хемиски елемент, најтежок земноалкален метал, хемиски симбол Ra, атомски број 88. Бил откриен од Марија Кири и нејзиниот сопруг Пјер Кири во 1908 година и изолиран до 1910 година. Сите негови изотопи се радиоактивни. Радиумот не се наоѓа ...

                                               

Скапоцен метал

Скапоцен метал е редок метален хемиски елемент со висока економска вредност. Хемиски, скапоцените метали се помалку реактивни од повеќето други елементи, имаат висок сјај и поголеми точки на топење отколку другите метали. Историски, скапоцените м ...

                                               

Талиум

Талиум - хемиски елемент со реден број 81. Постојат 11 познати изотопи на талиумот од кои стабилни се само два со масен број 203 и 205. Изотопот на Tl со масен број 204 има полупериод на распагање од неколку години, а изотопите со масен број 200, ...

                                               

Физичка хемија

Физичка хемија е настаната со комбинирани знаења од физиката, хемијата, термодинамиката и квантна физика. Физичката хемија се занимава со врската помеѓу микроскопските и макроскопските својства на материјата. Познатиот истражувач Гилберт Луис кра ...

                                               

Хемиска врска

Атомите се поврзуваат меѓусебно со хемиски врски кога градат елементарни супстанции или соединенија. Начинот на кој атомите се сврзани меѓусебно има силно влијание врз физичките и хемиските својства на супстанциите. Дури и кога станува збор за су ...

                                               

Хемиски процеси

Хемиска равенка претставува хемиски процес. Во завистност од тоа дали во хемискиот процес се апсорбира или собира енергија имаме два типа на процеси од енергетски аспект. Ако процесот ослободува енергија се нарекува егзотерен процес. Ако во проце ...

                                               

Хенриев закон

Во хемијата, Хенриев закон е еден од законите за гасови, формулиран од Вилијам Хенри. Гласи вака: Ако гасот не стапува во хемиска реакција со растворувачот, тогаш неговата концентрација во растворот при константна температура е правопропорционале ...

                                               

Бојан Шоптрајанов

Бојан Шоптрајанов, академик и доктор на науки, е македонски хемичар, одговорен за многу резултати на планот на развојот и афирмацијата на хемиската наука во Македонија и во светот, како и на унапредувањето и на осовременувањето на образованието о ...

                                               

IUPAC-номенклатура

Меѓународниот сојуз за чиста и применета хемија има четири правилника со кои се стандардизира хемиската номенклатура. Стандардизацијата на означување важи за двете најопшти полиња на хемијата: IUPAC-номенклатура за органска хемија "Сина книга" IU ...

                                               

SIMBAD

SIMBAD - астрономска база на податоци за објектите надвор од сончевиот систем. Оваа база на податоци ја одржува Центарот за астрономски податоци во Стразбур, Франција. SIMBAD е создаден со спојување на Каталогот на ѕвездената идентификација CSI и ...

                                               

Меѓународен индекс на растителни имиња

Меѓународен индекс на растителни имиња - бесплатна база на податоци која ги содржи имињата на семените, папратните и црвоточните растенија и дава библиоградски податоци за истите. Најдобро се опфатени видовите и родовите. Целта на базата е да се ...

                                               

Структурна класификација на белковините

Структурната класификација на белковините е база на податоци која содржи мануелна класификација на белковинските структурни домени врз основа на сличностите во структурата и аминокиселинската секвенца. Мотивацијата за оваа класификација е да се у ...

                                               

CATH база на податоци

CATH базата на податоци за структурна класификација на белковините е бесплатен, јавно достапен онлајн ресурс кој дава информации за еволутивните односи на белковинските домени. Оваа база на податоци била создадена во средината на 1990-тите години ...

                                               

ChEMBL

CHEMBL или CHEMBLdb е рачно курирана хемиска база на податоци за биоактивни молекули со својства на лекови. Одржуван е од Европскиот институт за биоинформатика, Европската лабораторија за молекуларна биологија, со седиште во кампусот Велеоход Tру ...

                                               

DrugBank

DrugBank е сеопфатна, слободно достапна, интернет база на податоци што содржи информации за лекови и цели на одредени лекови. Исто како биоинформатичките и хеминформатичките ресурси, DrugBank комбинира податоци за детална лекови со сеопфатна цел ...

                                               

PubChem

PubChem е база на податоци за хемиски молекули и нивните дејства при спроведување на биолошки анализи. Со системот раководи Националниот центар за биотехнолошки информации, огранок на Националната медицинска библиотека, кој е дек ид Националните ...

                                               

Бајлштајнова база на податоци

Бајлштајнова база на податоци - најголемата хемиска база на податоци во областа на органската хемија, во која соединенијата единствено се идентификувани со нивниот Бајлштајнов регистарски број. Оваа база на податоци ја опфаќа научната литература ...

                                               

Спознание

Спознание или когнитивност во науката означува група на умствени процеси како што се внимание, паметење, создавање и разбирање на јазик, учење, расудување, решавање на проблеми и одлучување. Различни дисциплини како психологија, филозофија, лингв ...

                                               

Ум

Умот е сплет од спознавачки капацитети, кој овозможува способност за свест, мислење, размислување, забележување и расудување, кои се карактеристични за човекот, но кои може да се однесуваат и на други живи суштества. Во текот на долг временски пе ...

                                               

Астрономија

Астрономија - наука која се занимава со проучување на природата и движењата на небесните тела: планети, сателити, комети, астероиди, ѕвезди и галаксии.

                                               

Честична физика

Честична физика - гранка на физиката која ги узучува честичките што ја сочинуваат материјата и зрачењето. Иако поимот "честичка" може да биде нешто што е многу ситно, честичната физика ги иследува најмалите неупростиви честички, како и основните ...

                                               

Вештачка интелигенција

Вештачка интелигенција е интелигенција претставена од машини и софтвер и е гранка од компјутерската наука која развива машини и софтвер со интелигенција. Најголемите истражувања како и објавените трудови за ВИ истата ја дефинираат како проучување ...

                                               

Теорија на информации

Теоријата на информации ги проучува квантификацијата, складирањето и комуникацијата на информациите. Првично било предложено од Клод Шенон во 1948 година да се пронајдат основните граници за обработка на сигнали и комуникациски операции, како што ...

                                               

Теорија на одлучување

Теорија на одлучување или теорија на избор во економијата, психологијата, филозофијата, математиката, информатиката и статистиката се занимава со идентификација на вредности, несигурности и други прашања од значење во дадената одлука, рационален ...

                                               

Геј-Лисаков закон

Геј-Лисаковиот закон може да се однесува до неколку откритија од страна на Францускиот хемичар Јосиф Луис Геј-Лисак и други научници во доцниот 18 и раниот 19 век кои се однесуваат на термичка експанзија на гасови и односот помеѓу температурата, ...

                                               

Закон за мешање на гасовите

Законот за мешање на гасови е комбинација од законот на Чарлс, законот на Бојл, и законот на Геј-Лисак. Не постои официјален основач на овој закон; тоа е само соединување на трите претходно откриени закони. Овие закони се однесуваат на една термо ...

                                               

Шарлов закон

Шарловиот закон е еден од основните гасни закони. Законот беше за првпат објавен од Жозеф Луј Геј-Лисак во 1802 година, но неговата работа се засновала на необјавен труд на Жак Шарл од околу 1787 година. Според овој податок, законот се нарекува Ш ...

                                               

Авогадров закон

Авогадровиот закон е еден од важните основни начела на хемијата, кој вели дека "еднакви волумени од различни гасови при еднаква температура и притисок содржат ист број на молекули". Бил формулиран уште во 1811 година од страна на Амадео Авогадро, ...

                                               

Кулонов закон

Кулоновиот закон, или Кулоновиот закон за инверзна квадратура, е закон на физиката кој ја опишува силата која ја има меѓу статички електрично наелектризирани честички. Во својата скаларна форма, законот е: F = k e q 1 ∗ q 2 r 2 {\displaystyle F=k ...

                                               

Њутнов закон за гравитацијата

Њутновиот закон за општата гравитација го опишува гравитациското заемодејство меѓу две тела со маса. Тој е дел од класичната механика и е формулиран за првпат во фундаменталниот труд на Исак Њутн "Математички начела на природната филозофија", обј ...

                                               

Закон за зачувување на енергијата

Законот за зачувување на енергијата - вкупната енергија на изолиран систем останува постојана што се вели да се сочува со текот на времето. Ниту може да биде создадена ниту уништена енергија. Наместо тоа, таа се трансформира од еден облик во друг ...

                                               

Закон за запазување на масата

Законот за зачувување на масата/материјата, некаде познат и како принцип за зачувување на масата/материјата или закон за неуништливост на материјата, е еден од основните закони во физиката и хемијата кој гласи дека масата на еден затворен систем ...

                                               

Штефан-Болцманов закон

Штефан-Болцманов закон - закон според кој вкупното количество енергија j*, на идеално црно тело во единица за површина и во единица за време, е правопропорционална со неговата апсолутна температура T на степен 4: j ⋆ = σ T 4. {\displaystyle j^{\s ...

                                               

Лабораторија за реактивен погон

Лабораторија за реактивен погон - државен истражно-развоен и вселенски центар на НАСА сместен во округот Лос Анџелес во Калифорнија, САД. Седиштето се води под градот Пасадена, а објектите се сместени на границата помеѓу градовите Ла Кањада Флинт ...

                                               

Опсерваторија

Опсерваторија или набљудувачница - место за набљудување на настани што се одвиваат на Земјата или на небото во дисциплини како што се астрономијата, климатологијата/метеорологијата, геологијата, океанографијата и вулканологијата. Во минатото, опс ...